معلوم مىشود اميدش از اعمالش به غير اميد از خداى تعالى كه معيوب است و اثرش ظاهر نمىشود و هر ترسى كه از كسى داشته باشد ، محقَّق و ثابت است و علامات ترس ، ظاهر است به غير ترس از خداى تعالى كه بازيچه است و اثرى بر او مترتّب نيست ، آيا اميد [ به ] چيزهاى عظيم از خداى تعالى دارد و اميدهاى سهل و حقير از بنده‌هاى الهى و با وجود اين ، در باب خداى - عزَّ و جلَّ - به جا نمىآورد آنچه در باب بندگان به جا مىآورد ؟ آيا مىترسد كه اميدى كه به خداى تعالى دارد ، دروغ باشد يا آن كه خداى تعالى را قابل اميد نمىداند ؟ و همچنين ، اگر از يكى از بندگان الهى ترسد ، از آن ترس ، اثرى چند ظاهر مىشود و كارى چند مىكند در باب آن بنده كه در باب خداى نمىكن - عزَّ و جلَّ - د ؟ پس ترسى كه از بندگان دارد ، نقد قرار داده و ترسى را كه از خداى تعالى دارد ، نسيه و وعده شمرده . و همچنين ، كسى كه دنيا در نظر او عظيم مىباشد و در دلش وَقْع « 1 » و قدر بسيار دارد ، دنيا را اختيار مىكند و برمىگزيند « 2 » بر خداى تعالى ، پس كمال ميل و توسّل به دنيا به هم مىرساند و بندهء دنيا مىشود . « 3 » بعد از آن ، حضرت ، كلمه‌اى چند در مذمّت دنيا و امر به متابعت انبيا در باب ترك دنيا مىفرمايد كه إن شاء اللَّه ، بعد از اين ، مذكور مىشود . و از جملهء دروغ‌هاى مذموم ، آن است كه كسى وعده‌اى بكند و مخالفت نمايد ، چنانچه محمّد بن يعقوب رضى الله عنه از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : وعده كردن كسى با يكى از برادران مؤمن « 4 » ، نذرى است كه كفّاره ندارد . پس كسى كه خُلف وعده مىكند ، مخالفتِ امر الهى مىكند و خود را در معرض غضب الهى در آورده . و اين ، معنى كلام الهى است كه مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ » « 5 » ترجمه‌اش آن است كه : اى جماعت مؤمنان ! چرا مىگوييد چيزى را كه به جا نمىآوريد ؟ بسيار دشمن مىدارد خداى تعالى آن كه بگوييد چيزى را كه نكنيد . و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود كه : حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده كه : كسى كه ايمان به خداى تعالى و روز قيامت داشته باشد ، مىبايد كه هر وعده‌اى كه كند ، به وعدهء خود وفا كند . « 6 » و قبل از اين مذكور شد كه حضرت اسماعيل عليه السلام به جهت وفاى به وعده كه با كسى كرده بود ،

--> ( 1 ) . وَقْع : ارزش و منزلت . ( 2 ) . الف : « گزيند » . ( 3 ) . نهج البلاغة ، ج 2 ، ص 56 ، خطبهء 160 . ( 4 ) . الف : - « مؤمن » . ( 5 ) . سورهء صف ، آيهء 1 و 2 . ( 6 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 362 ، ح 1 .